Bu ay saç ekiminde ücretsiz saç analizi + PRP desteği · Sınırlı kontenjan
Hemen Randevu Al
Makatta ağrının en sık nedenleri: makat çatlağı, pıhtılaşmış hemoroid, apse ve fistül. Ağrının özelliği ne anlatır, ne zaman doktora gidilmeli?
Son güncelleme: 29 Eylül 2026
Makatta ağrının en sık nedenleri anal fissür (makat çatlağı), pıhtılaşmış dış hemoroid, makat apsesi ve anal fistüldür. Ağrının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve yanında şişlik, ateş, kanama veya akıntı olup olmadığı nedeni büyük ölçüde ele verir. Tuvalet sırasında cam kesiği gibi başlayan ağrı çoğunlukla çatlağı; zonklayan, giderek artan ve ateşle birlikte olan ağrı ise apseyi düşündürür. Ateş, hızla büyüyen şişlik veya bol kanama varsa beklemeden hekime başvurulmalıdır.
Ağrının özelliği | Eşlik eden bulgu | Akla gelen neden |
|---|---|---|
Tuvalet sırasında keskin, kesici ağrı; sonrasında dakikalar ile saatler süren yanma | Tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan çizgisi, kabızlık | Anal fissür (makat çatlağı) |
Aniden başlayan, sürekli ağrı | Makat kenarında ele gelen, mor-mavi renkte, sert ve hassas şişlik | Pıhtılaşmış (trombozlu) dış hemoroid |
Günler içinde artan, zonklayan, oturmayı zorlaştıran ağrı | Kızarık, sıcak şişlik; halsizlik, ateş | Makat (perianal) apsesi |
Dönem dönem artıp azalan hafif ağrı | Makat çevresinde küçük bir delikten iltihaplı veya kanlı akıntı, çamaşırda leke | Anal fistül |
Saniyeler-dakikalar süren, geceleri uyandırabilen kramp tarzı ağrı | Muayenede belirgin bulgu yoktur | Proktalji fugaks (makat kas krampı) |
Uzun oturunca artan, künt, basınç şeklinde ağrı | Makat kaslarında hassasiyet | Levator sendromu |
Kuyruk sokumunun hemen üzerinde, kalça arasındaki ağrı ve akıntı ise çoğunlukla makattan değil, kıl dönmesinden (pilonidal sinüs) kaynaklanır; bu iki durum sık karıştırılır.
Makat kanalının iç yüzündeki ince derinin, genellikle sert veya iri dışkı nedeniyle yırtılmasıdır. Ağrı makat kasının kasılmasına yol açar; kasılma bölgenin kanlanmasını azaltır ve çatlağın kapanmasını geciktirir. Kişi ağrıdan korktuğu için tuvaleti erteler, dışkı daha da sertleşir ve bir kısır döngü oluşur. Ayrıntılı bilgi için Makat Çatlağı Nedir? yazımızı okuyabilirsiniz.
Makat kenarındaki toplardamarlardan birinde pıhtı oluşmasıyla ani, ağrılı bir şişlik belirir. Ağrı genellikle ilk 2-3 günde en yüksektir ve sonra yavaş yavaş azalır. İlk günlerde başvuran hastalarda pıhtının boşaltılması ağrıyı hızla azaltabilir. İç hemoroidler ise çoğunlukla ağrısız kanama ile kendini gösterir.
Makat kanalındaki küçük bezlerin iltihaplanması sonucu cilt altında irin birikmesidir. Ağrı sürekli ve zonklayıcıdır, oturmak ve yürümek zorlaşır; ateş eşlik edebilir. Apse ilaçla geçmesi beklenecek bir durum değildir, boşaltılması gerekir. Konuyu Makat Apsesi Nedir? yazımızda ayrıntılı anlattık.
Apse sonrasında makat kanalı ile cilt arasında kalan ince bir kanaldır. Ağrıdan çok, tekrarlayan akıntı ve ıslaklık ile fark edilir; kanal tıkandığında ağrı ve şişlik artar. Kendiliğinden kapanıp kapanmadığını Anal Fistül Kendiliğinden Kapanır mı? yazımızda ele aldık.
Proktalji fugaks ve levator sendromu: Makat kaslarının kasılmasıyla ilgili, zararsız ama rahatsız edici ağrılardır. Tanı, diğer nedenler dışlandıktan sonra konur.
Makat çevresinde cilt tahrişi ve mantar enfeksiyonları: Daha çok kaşıntı ve yanma ile seyreder.
İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (Crohn hastalığı): Tekrarlayan, alışılmışın dışında yerleşimli çatlak, apse ve fistüllerle kendini gösterebilir.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve proktit: Ağrıya akıntı ve sık tuvalete çıkma hissi eşlik edebilir.
Tümörler: Nadirdir; ancak geçmeyen ağrı, dışkılama alışkanlığında değişiklik ve kilo kaybı varsa mutlaka araştırılmalıdır.
Aşağıdaki durumlardan biri varsa zaman kaybetmeden hekime başvurun:
Ateş, titreme veya hızla büyüyen, kızaran şişlik
Bol miktarda ya da durmayan kanama; koyu renkli veya dışkıya karışmış kan
İdrar yapmakta zorlanma veya ağrının kalçaya ve genital bölgeye yayılması
Şeker hastalığı, bağışıklığı baskılayan tedavi ya da kemoterapi alırken başlayan makat ağrısı
İki haftayı geçen veya giderek artan ağrı
Dışkılama alışkanlığında yeni başlayan değişiklik, açıklanamayan kilo kaybı
Makattan kan gelmesinin nedenlerini Makattan Kan Gelmesi Neden Olur? yazımızda ayrıca açıkladık.
Makat ağrısında tanının büyük bölümü, hastanın anlattıkları ve dış muayene ile konur. Hekim bölgeyi gözle değerlendirir; ağrı çok şiddetliyse iç muayene ertelenebilir. Gerekli görülürse anoskopi (makat kanalının kısa bir aletle incelenmesi), derin apse veya karmaşık fistül şüphesinde MR ya da ultrason, bağırsak hastalığı şüphesinde kolonoskopi planlanabilir. Muayene kısa sürer ve ağrıyı artırmamaya özen gösterilerek yapılır; utanma nedeniyle başvuruyu ertelemek, basit bir sorunun büyümesine yol açabilir.
Günde 2-3 kez, 10-15 dakika ılık suyla oturma banyosu yapın.
Bol su için, lifli beslenin ve dışkıyı yumuşak tutun; tuvalette ıkınmaktan ve uzun süre oturmaktan kaçının.
Tuvalet sonrası bölgeyi kuru kâğıtla sert silmek yerine ılık suyla yıkayıp nazikçe kurulayın.
Reçetesiz ağrı kesicileri prospektüsüne uygun şekilde kullanabilirsiniz; krem ve fitilleri hekime danışmadan uzun süre kullanmayın.
Bu önlemler şikâyeti hafifletir; ancak apse gibi boşaltılması gereken durumları tedavi etmez.
Makatta ağrı en çok neden olur? Tuvalet sırasında ve sonrasında olan keskin ağrının en sık nedeni anal fissürdür. Ani başlayan ağrılı şişlikte pıhtılaşmış dış hemoroid, zonklayan ve ateşle giden ağrıda ise makat apsesi öncelikle düşünülür.
Makatta ağrı basur belirtisi mi? Her zaman değil. İç hemoroidler genellikle ağrısızdır; ağrı daha çok pıhtılaşmış dış hemoroidde görülür. Tuvalette kesici ağrı çoğunlukla çatlağa işaret eder.
Oturunca makatta ağrı neden olur? Oturmakla belirgin şekilde artan ağrı apse, pıhtılaşmış hemoroid veya levator sendromunda sık görülür. Kalça arasında, kuyruk sokumunda oturunca artan ağrı ise kıl dönmesini düşündürür.
Makatta batma ve yanma neden olur? Tuvalet sonrası yanma çoğunlukla makat çatlağına bağlıdır. Sürekli yanma ve kaşıntıda cilt tahrişi, mantar enfeksiyonu veya hemoroid değerlendirilir.
Makat ağrısı kendiliğinden geçer mi? Yeni başlayan çatlaklar ve pıhtılaşmış hemoroidler bakımla haftalar içinde gerileyebilir. Apse ve fistül ise kendiliğinden kalıcı olarak düzelmez, tedavi gerektirir.
Makatta ağrı için hangi bölüme gidilir? Genel cerrahi bölümüne başvurulur. Genel cerrahi uzmanı makat ve çevresindeki hastalıkların tanı ve tedavisini üstlenir.
Fizyorad Tıp Merkezi Genel Cerrahi bölümünde makat ağrısı; öykü, muayene ve gerekirse ileri incelemelerle değerlendirilir, nedene göre tedavi seçenekleri anlatılır. Ayrıntılı bilgi için Anal Fissür (Makat Çatlağı), Anal Fistül ve Hemoroid (Basur) Tedavisi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
Ön değerlendirme için online randevu oluşturabilir veya 0 258 264 03 04 numarasından merkezimize ulaşabilirsiniz.
American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — anal fissür, apse ve fistül hasta bilgilendirmeleri: fascrs.org
NHS — anal pain, anal fissure: nhs.uk
MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi) — rektal ve anal hastalıklar: medlineplus.gov
T.C. Sağlık Bakanlığı — Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetlerinizin nedeni ve size uygun tedavi hekim muayenesiyle belirlenir.
