Bu ay saç ekiminde ücretsiz saç analizi + PRP desteği · Sınırlı kontenjan
Hemen Randevu Al
Makat (perianal) apsesi nedir, neden olur? Zonklayan ağrı, şişlik ve ateş gibi belirtiler, apse türleri, drenaj tedavisi, fistül riski ve acil durumlar.
Son güncelleme: 29 Eylül 2026
Makat apsesi (perianal apse), makat kanalındaki küçük bezlerden birinin iltihaplanması sonucu makat çevresinde irin birikmesidir. Genellikle günler içinde artan, zonklayan ağrı, oturmayı zorlaştıran kızarık ve sıcak bir şişlik ve bazen ateşle kendini gösterir. Apse ilaçla geçmesi beklenecek bir durum değildir; tedavisi irinin boşaltılmasıdır (drenaj). Boşaltmadan sonra ağrı genellikle hızla azalır. Apse geçiren hastaların bir kısmında sonradan anal fistül gelişebildiği için kontroller önemlidir.
Makat kanalının iç yüzünde, kanalı nemli tutan küçük salgı bezleri bulunur. Bu bezlerin ağzı tıkandığında içeride bakteri çoğalır ve iltihap cilt altına doğru ilerleyerek irin kesesi oluşturur. Çoğu zaman belirgin bir tetikleyici bulunmaz. Riski artıran durumlar şunlardır:
Şeker hastalığı
Crohn hastalığı gibi inflamatuvar bağırsak hastalıkları
Bağışıklığı baskılayan ilaçlar, kemoterapi
Uzun süren ishal veya kabızlık
Daha önce geçirilmiş makat apsesi
Makat çevresinde sürekli, zonklayan ve giderek artan ağrı
Oturma, yürüme, öksürme ve tuvalette artan ağrı
Makat kenarında kızarık, sıcak, ele gelen ve dokununca ağrıyan şişlik
Ateş, titreme, halsizlik
Kendiliğinden açıldığında irinli, kanlı akıntı ve ardından ağrıda rahatlama
Daha derinde yerleşen apselerde dışarıda belirgin şişlik görülmeyebilir; ağrı makat içinde, basınç şeklinde hissedilir ve ateş ön plandadır. Bu tabloda tanı için ultrason veya MR gerekebilir.
Tür | Yerleşimi | Özellik |
|---|---|---|
Perianal apse | Makat kenarında, cilde yakın | En sık türdür; şişlik gözle görülür |
İskiorektal apse | Kalçanın iç kısmında, daha geniş alanda | Yaygın şişlik ve ateş daha belirgindir |
İntersfinkterik apse | Makat kasları arasında | Dışarıdan görünmeyebilir; makat içinde şiddetli ağrı |
Supralevator apse | Makat kaslarının üst kısmında, derinde | Nadirdir; ateş ve belirsiz ağrı, görüntüleme gerektirir |
Temel tedavi apsenin açılarak irinin boşaltılmasıdır. Cilde yakın küçük apseler çoğunlukla lokal anestezi ile boşaltılabilir; derin ve geniş apselerde işlem ameliyathane koşullarında yapılır. Boşaltmanın ardından:
Ağrı genellikle kısa sürede belirgin şekilde azalır.
Yara, içten dışa doğru iyileşmesi için çoğunlukla açık bırakılır veya ince bir dren yerleştirilir.
Günlük ılık oturma banyosu, pansuman ve ağrı kesici önerilir.
Şeker hastalığı, bağışıklığı baskılanmış kişiler veya yaygın cilt enfeksiyonu gibi durumlarda antibiyotik eklenir.
İşlem sırasında fistül kanalı açıkça görülürse, uygun durumlarda aynı seansta seton yerleştirilebilir.
Hayır. İrin kesesinin içine ilaç yeterince ulaşamaz; antibiyotik tek başına apseyi iyileştirmez ve tedavinin gecikmesine yol açabilir. Apsenin "kendiliğinden patlamasını" beklemek de doğru değildir: İltihap bu sürede daha geniş bir alana yayılabilir ve makat kaslarına zarar verebilir.
Apse geçiren hastaların bir kısmında, iltihabın başladığı bez ile cilt arasında kalıcı bir kanal, yani anal fistül gelişebilir. Yara iyileştikten sonra makat çevresinde tekrarlayan akıntı, ıslaklık veya aynı bölgede yeniden şişlik oluyorsa fistül açısından değerlendirme gerekir. Konuyu Anal Fistül Kendiliğinden Kapanır mı? yazımızda ayrıntılı anlattık.
Yüksek ateş, titreme ve genel durumda bozulma
Kızarıklığın kalça, uyluk veya genital bölgeye hızla yayılması, ciltte renk değişikliği
İdrar yapamama
Şeker hastalığı, bağışıklığı baskılayan tedavi veya kemoterapi alırken gelişen apse
Bu durumlar ciddi ve yayılan bir enfeksiyonun işareti olabilir; en yakın acil servise başvurun.
Makat apsesi kendiliğinden geçer mi? Bazen kendiliğinden açılıp boşalır ve ağrı azalır; ancak yeterli boşalma olmayabilir ve apse tekrarlayabilir. Doğru tedavi, apsenin hekim tarafından boşaltılmasıdır.
Makat apsesi ile basur nasıl ayırt edilir? Apsede ağrı günler içinde artar, zonklayıcıdır ve kızarıklık, sıcaklık ve ateş eşlik edebilir. Pıhtılaşmış dış hemoroid ise ani başlar, mor-mavi renkte ve daha sınırlı bir şişlik şeklindedir. Ayırım muayene ile yapılır.
Apse boşaltma işlemi ağrılı mıdır? İşlem anestezi altında yapıldığı için sırasında ağrı hissedilmez. İrin boşaldıktan sonra basınç kalktığı için çoğu hasta belirgin rahatlama hisseder.
Apse boşaltıldıktan sonra yara ne kadar sürede iyileşir? Apsenin büyüklüğüne ve yerine göre değişir; küçük apselerde genellikle birkaç hafta içinde yara kapanır. Kontroller yara tamamen iyileşene kadar sürdürülür.
Makat apsesi tekrarlar mı? Tekrarlayabilir. Özellikle altta bir fistül varsa aynı bölgede yeniden apse oluşabilir; bu durumda fistülün tedavisi gerekir.
Makat apsesi için hangi bölüme gidilir? Genel cerrahi bölümüne başvurulur. Ateş ve hızla yayılan kızarıklık varsa acil servise gidilmelidir.
Fizyorad Tıp Merkezi Genel Cerrahi bölümünde makat apsesinde öncelik iltihabın güvenle boşaltılmasıdır; iyileşme döneminde hasta fistül gelişimi açısından takip edilir. Fistül tedavisi hakkında bilgi için Anal Fistül Tedavisi sayfamızı, makat ağrısının diğer nedenleri için Makatta Ağrı Neden Olur? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ön değerlendirme için online randevu oluşturabilir veya 0 258 264 03 04 numarasından merkezimize ulaşabilirsiniz.
American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — anorektal apse ve fistül klinik uygulama kılavuzu: fascrs.org
NHS — anal abscess: nhs.uk
MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi) — anorectal abscess: medlineplus.gov
T.C. Sağlık Bakanlığı — Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı veya tedavi yerine geçmez. Ateş ve hızla büyüyen şişlik gibi belirtilerde beklemeden hekime başvurun.
